Wat is nachtangst bij peuters
Nachtangst is iets anders dan een gewone nachtmerrie. Je peuter lijkt wakker, huilt of schreeuwt hard en kan erg in paniek zijn, maar is meestal niet echt wakker en moeilijk te troosten. Vaak herinnert je kind zich de volgende ochtend niets meer. Nachtangst komt meestal voor in de eerste uren van de nacht, tijdens de diepe slaap.
Verschil tussen nachtangst en nachtmerries
Bij een nachtmerrie wordt je kind vaak echt wakker, zoekt troost en kan soms vertellen wat er eng was. Bij nachtangst is er geen duidelijk verhaal, je peuter reageert nauwelijks op jou en duwt je soms zelfs weg. Dat kan heftig en beangstigend zijn voor ouders, maar het is meestal onschuldig en gaat vanzelf weer over.
Hoe herken je nachtangst bij je peuter
Je herkent nachtangst aan het plotseling en heftige begin. Je peuter zit rechtop in bed, huilt, gilt of schreeuwt, lijkt bang en kan zweten of een versnelde ademhaling hebben. De ogen kunnen wijd open zijn, maar er is weinig of geen echt contact. Vaak duurt een episode enkele minuten tot een half uur en valt je kind daarna weer in slaap.
Typische signalen van nachtangst
Kenmerkend is dat troosten vaak nauwelijks lukt en dat je peuter je niet echt lijkt te herkennen. Hij of zij kan met armen en benen slaan of woelen, alsof er iets afweert wordt, zonder dat er een duidelijke reden lijkt te zijn. De volgende ochtend is je kind meestal vrolijk en niet moe van de nachtangst, terwijl jij er soms nog van moet bijkomen.
Oorzaken en triggers van nachtangst
Nachtangst heeft vaak te maken met de ontwikkeling van de slaap en het brein. Bij peuters is het slaappatroon nog volop in verandering en overgangsmomenten tussen diepe en lichtere slaap kunnen onrustig verlopen. Dat kan zich uiten in nachtangst, zonder dat er iets “mis” is met je kind.
Rol van vermoeidheid en prikkels
Oververmoeidheid, onregelmatige bedtijden, veel spanning of drukte overdag en een heftige dagindruk kunnen nachtangst uitlokken. Ook veranderingen, zoals een nieuwe opvang, verhuizing of een nieuw broertje of zusje, kunnen een rol spelen. Vaak is er geen directe oorzaak aan te wijzen, maar helpt het om juist naar deze factoren te kijken.
Praktische tips tijdens een nachtangstaanval
Hoe onrustig je peuter ook is, probeer zelf zo rustig mogelijk te blijven. Je kind is niet echt wakker en niet bewust bang, ook al lijkt dat wel zo. Het doel is vooral veiligheid en nabijheid bieden, zonder de nachtangst groter te maken.
Wat kun je op dat moment het beste doen
Blijf rustig bij je kind, zorg dat hij of zij zich niet kan bezeren en praat zacht en kalm. Dwing je peuter niet om wakker te worden, dat kan de verwarring vergroten. Soms helpt het om gewoon stil aanwezig te zijn, een hand op de rug te leggen en af te wachten tot de rust terugkeert. Til je kind alleen uit bed als dat echt nodig is voor de veiligheid.
Wat kun je overdag doen om nachtangst te verminderen
Een voorspelbaar en rustig avondritueel kan veel verschil maken. Denk aan elke avond dezelfde volgorde, zoals opruimen, eventueel een rustige tv of muziekmoment, pyjama aan, tandenpoetsen, een boekje lezen en een knuffel. Zo leert je peuter dat de dag rustig wordt afgerond, wat de slaap ten goede komt.
Rust, regelmaat en wanneer hulp nodig is
Probeer vaste bed- en wektijden aan te houden en let op voldoende slaap overdag, zodat je kind niet oververmoeid naar bed gaat. Beperk drukke activiteiten vlak voor het slapen. Neem contact op met de huisarts of het consultatiebureau als de nachtangst heel vaak voorkomt, je kind zichzelf pijn doet, overdag duidelijk uitgeput is of als je je simpelweg zorgen blijft maken. Samen kun je dan bekijken of extra begeleiding nodig is.
